Sık Görülen Yenidoğan Sorunu: Pişik

Doğum sonrası bir yıl içinde gelişimini tamamlayan cilt yapısı, yenidoğan döneminde dış etkenlere karşı oldukça hassas konumda yer almaktadır. Bu dönemde, cilt bariyer sisteminin bozulması sonucunda birçok yenidoğan, enfeksiyonlar başta olmak üzere çeşitli cilt sorunları ile karşı karşıya kalmaktadır. Bunlardan en sık görülenlerden biri ise pişik sorunudur.

İçindekiler

Pişik Nedir?

Halk arasında pişik olarak ifade edilen diaper dermatit, perinede, perinealtı bölgede ve çevresinde kapalılık, nem ve iritasyon sonucu oluşan bir cilt problemidir. Bebeklerde %7-35 oranında en sık görülen deri hastalığı olup genellikle de 9-12. aylarda gelişmektedir.

Doğumdan bir hafta sonra pişik görülme sıklığı artmakta ve yenidoğan dönemi, pişik oluşumu açısından riskli dönem olarak gösterilmektedir.

Pişik Oluşumunun Nedenleri Nelerdir?

Nem, sıcaklık, sürtünme, idrar ve dışkı pişik oluşumundan sorumlu başlıca etkenlerdir. Buna ek olarak pişik, üç nedene bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.

Temizlik kurallarına dikkat etmeme sonucu oluşur. Bahsedilen temizlik kuralları, bez değişim öncesi ve sonrası ellerin yıkanmasını, bez değişiminde bölgenin iyi temizlenmesini ve kurulanmasını, bebek cildine uygun temizlik ürünlerinin ve bebek bezinin kullanılmasını içermektedir.
İdrar, pişik oluşumunun en önemli nedenlerinden birisidir. İdrarlı bez, uzun süre cilt üzerinde kaldığında, idrar bozularak cildi tahriş etmeye başlar. Bu olayın üst üste tekrarlanması sonucunda da pişik meydana gelir. Sık alt temizliği, bebeğin hassas cildinin ıslaklığa ve kirli alt bezine temasını azaltarak pişik oluşumunu önlemektedir.
İdrar gibi dışkının da uzun süre cilt üzerinde kalması pişiğe sebep olur. Dışkı, idrar ile birlikte pişik tehlikesini arttırır. Ayrıca bebekte ishal varsa da pişik gelişme riski artar.

Yenidoğan Döneminde Sık Görülen Sağlık Sorunu: Konak

Pişiğin Oluşumunu Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

Pişiğin tedavisinde, öncelikli olarak oluşan doku hasarının iyileştirilmesi ve devam eden süreçte de pişik oluşumunun yinelenmesini önlemek amaçlanmalıdır.

Ciltte bulunan nem bariyerleri, uzun süreli neme maruz kalmada cildi koruyucu etkiye sahiptir. Bu bariyerlerin aktivasyonun arttırılmasında %20 çinko oksitli veya vazelin bazlı kremlerin olumlu etkileri çalışmalarda gösterilmiştir.

Pişik bölgesinin temizliğinde su ve uygun temizleyicilerin kullanımı oldukça önemlidir.

Son yıllarda ıslak mendiller, yenidoğan perine temizliğinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak kullanılan bu mendillerin içeriği oldukça önemlidir ve pişik olan bölgede tahrişi arttırdığı gerekçesiyle, ancak sağlıklı ciltlerde kullanılması ve pişik olan alanda kesinlikle kullanılmaması vurgulanmaktadır.

Yenidoğanda pişiğin tedavisi ve önlenmesinde; kimyasal içerikli koruyucu krem ve antibiyotik kullanımının oldukça sınırlı olarak kullanımının devam etmesi, emici kapasitesi yüksek ve hava geçirgenliği olan bezlerin tercih edilmesi, bez değişiminin sık yapılması, alkol içerikli ıslak mendiller yerine, ılık suyla ıslatılmış mendille bölgenin temizlenmesi, her bölge temizliğinden sonra koruyucu bariyer olarak çinko oksitli, saf vazelinli ya da aloe veralı krem sürülmesi yönündedir. Ayrıca, bebeğin alt temizliğinin önden arkaya doğru yapılması ve her alt değişiminden önce ve sonra ellerini yıkaması konusunda annenin bilgilendirilmesi önemlidir.

Pişik Gelişimini Önlemede Beş Önemli Yol: ABCDE

A: Havalandırma (Air out)
B: Cildi koruyucu krem kullanma (Barrier)
C: Cildi temiz tutma (Clean)
D: Tek kullanımlık bezler (Disposable Diapers)
E: Pişiği önlemek için ailelere eğitim verilmesi (Educate)

Bu işlemer işlem sırasına göre sondan başa doğru sıralanmıştır.

Önlenemeyen, geçmeyen ve ilerleyen pişiklerde mantar ve enfeksiyon gelişimi olabileceği için mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Çocuklarda Sağlıklı Uyku Alışkanlığı İçin Tavsiyeler

Kaynakça

Altay, N.(2017), Anne Çocuk Sağlığı ve Beslenmesi, (Editör: Nevin Şanlıer), Sık Görülen Yenidoğan Sorunları, s.107-141, Hedef Cs Yayıncılık, Ankara

Ekim, A. & Ocakçı, A. (2015). YENİDOĞAN CİLT BAKIMINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR . Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi , 3 (2) , 30-37 .

Gözen, D. , Çağlar, S. & Doğan, Z. (2011). 0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Pişiği Önleme ve Bakımına Yönelik Uygulamaları . Florence Nightingale Journal of Nursing , 19 (1) , 17-22 .

Yarar, E. (2018), Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Hemşirelerinin Yenidoğan Bakımına İlişkin Rollerini Bilme Durumları, T.C. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara