Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

DEHB Nedir?

Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB), çocukları etkileyen en yaygın ruhsal bozukluklardan biridir. DEHB ayrıca birçok yetişkini etkiler. DEHB’nin belirtileri arasında dikkatsizlik (odaklanamama), hiperaktivite (ortama uymayan aşırı hareket) ve dürtüsellik (anda düşünmeden ortaya çıkan aceleci davranışlar) sayılabilir.

Fiziksel çevre, eğitim materyali, eğitim prosedürleri ve değerlendirme süreçlerinde yapılacak çeşitli uyarlamalar, genel eğitim sınıflarını yüksek bozukluğa sahip öğrenciler için olumlu bir deneyim haline getirebilmektedir.

Sınıfında Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısı almış bir öğrenci olan öğretmen, aşağıda yer alan stratejileri göz önüne alarak çocuğun uyum sağlamasını destekleyebilecektir:

Dikkat Eksikliği Yaşayan Öğrencilere Nasıl Davranılmalı?

Başlangıç faaliyeti olarak

• Az miktarda ödev verin.
• Başlama sinyalleri verin.
• Zamanlamayı kullanın ve öz kontrolü destekleyin.
• Sözel ve yazılı talimatlar verin.
• İlave yapılar sunun.
• Talimatları büyük harfler ve renklerle verin.

Dikkatlerini göreve odaklamak için

• Olumlu pekiştirmelerin sıklığını arttırın.
• Arkadaş yardımına başvurun.
• Konuları ilginç hale getirin.
• Ödevleri ‘tamamlanabilir’ küçük birimlere bölün.
• Aralar verin.
• Uygulamalı alıştırmalar kullanın.

Dinleme için

• Not almayı öğretin ve defter kullanımını destekleyin.
• Olumlu pekiştirme kullanın.
• Karalamaya izin verin.
• Ayağa kalkmaya izin verin.

Diğer uygulamalar için

• Faaliyeti bir ödül olarak kullanın. (sınıfta yapılması gerekenler, tahta silme, sıraların yerini değiştirme vb.)
• Ders sırasında ayağa kalkmaya izin verin.
• Aktif katılımı destekleyin.
• Yerinde oturmayı ödüllendirin.

Dürtüsel davranışlar için

• Kabul edilebilir alternatifler sunun.
• Öğretmene gelmeden önce ödevin geri kalan kısmı ile devam etmeye çalışması konusunda öğrenciyi destekleyin.
• Ders sırasında not almalarını önerin.
• Cevap vermeden önce soru ve cevapları yazmalarını önerin.
• Sınıf içi davranışları ve akranlarıyla etkileşimi sağlamak için karşılıklı konuşmalarda kabul edilir sosyal davranışları öğretin.
• Dinleme ve olumlu davranışları ödüllendirin.

Bağımsız çalışmalarda

• Görevlerin beceri seviyelerine uygun olduğundan emin olun.
• Kısa talimatlar verin.
• Kısa görevler verin.
• Kendi kendini gözlem için kontrol listeleri oluşturun.
• Olumlu pekiştirmeler kullanın.

Sınıf kurallarına uyma

• Kuralları basit tutun.
• Sınıf kurallarını belirleyin ve tekrar edin.
• Kurallara uyulması konusunda modeller ve canlandırmalar kullanın.
• Kuralların uygulanması konusunda tutarlı olun.
• Öğrencilere kuralları yazılı olarak verin.

Çocukların Derslere İlgilerini Arttırmak İçin Öğretmenlere Stratejiler

Elif Yüce

Hacettepe Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü