Çocuğa Karşı Dürüst Olmak

İçindekiler

Dürüstlük Nedir?

Dürüstlük, içtenlik, saydamlık, doğruluk anlamlarını taşımaktadır. Dürüstlük, bireyin rol yapmaması, maske takmaması ve olduğu gibi görünmesi demektir. Ancak olduğu gibi görünmesi demek, çocuğun duygularını, içinde bulunduğu durumu, ona hazır olup olmadığına önem vermeden davranmak demek değildir. İlişkilerde dürüst olmak, güçlü bir iletişimi beraberinde getirmektedir. Çocukla etkileşimde bulunan insanların, ilişkileri sırasında yaşadıkları olumlu ve olumsuz duyguları saygı çerçevesinde onunla paylaşabilmesi sağlıklı insan ilişkileri açısından önem taşımaktadır.

Üzüldüğü bir konuyu ifade etmeye çalışan bir çocuğa, anne, baba ya da bir öğretmen bakışı ile değil de bir birey bakışı ile algılamaya çalışmak, gereken cevapları vermek yerine dürüst cevaplar vermeye çalışmak, çocuğa daha yakın olmayı sağlamaktadır.

Örneğin;

Çocuk: ‘Anne, arkadaşların seninle oyun oynamak istemeseydi üzülür müydün?’

Anne: ‘Neden üzüleyim, oynamak istemezlerse istemesinler. Bunda üzülecek bir şey yok.’ demek yerine

‘Elbette çok üzülürdüm.’/ ‘ Böyle durumlarda kimi insanlar üzülürken kimileri üzülmeyebilir. Ancak oyunda oynamayı çok istediğim halde benimle oynamak istemedilerse ben de çok üzülürdüm.’

diye onun duygularının anlamaya çalışıldığını gösteren cevaplar vermek çocukla iletişimde sıcak bir etkileşimin sürdürülmesine katkı sağlamaktadır.

Literatürde belirtildiği üzere anne ve babaların iletişimde çocuğa karşı dürüst olmaları, çocuğunda kendisine ve başkalarına karşı olumlu ve dürüst bir tavır geliştirmesine yardımcı olmakta; çocukların, anne babalarına olan güvenlerini arttırmaktadır.

Çocuğuna Karşı Dürüst Olan Anne ve Baba

Anne ve babalar genel olarak gerçek duygularını söylemekten kaçındıkları belirtilmektedir. Çünkü dile getirdiklerinin onların yetişkin rollerine ters düşme durumu olmaktadır. Ancak çocuklara dürüst cevaplar vermeye çalışmak onlara daha yakın olmayı sağlamakta ve ilişkinin niteliğini arttırmaktadır. Örnek olarak, işi ile ilgili yetiştirmesi gereken bir proje üzerinde çalışan, çocuğunun lunaparka gitme istediğini yerine getirmek için çabalayan, aynı zamanda da ev işlerini yapmaya çalışan bir baba, bu yüklerin altından kalkmakta zorlanabilir ve gerilebilir. Evdeki yapay ortamın bozulmaması için hiçbir sorun yokmuş gibi davranarak görünmeyen sorunların daha da büyümesine yol açabilir. Bu sebeple böyle bir durumda çocuğun anlayabileceği bir dille durumu anlatması ortamın gerginliğini azaltacaktır: ‘İşlerimi yetiştiremeyeceğim için çok telaşlıyım. Lunaparka daha sonra gidelim.’ gibi.

Çocuk Gelişim Dönemleri Ve Bilinmesi Gerekenler

Çocuklar Dürüstlüğü Anlar mı?

Çocuklar çok küçük yaşlardan itibaren başkalarının duygularını kendi tepkilerine yol gösterici olarak alır ve aynı zamanda da insanların duygusal tepkilerinin nedenini anlamak için sözel olmayan ipuçlarını da kullanmaya başlarlar. Dolayısıyla da çocuklar, sözlerle davranışların arasındaki farkı anlayabilmektedirler. Hatta yetişkinlerin davranışlarına bakarak onların dürüstlüğünü ölçebilmektedirler. Yaşadığı duygu kızgınlık olan bir ebeveynin, ses tonu ve mimikleri ile bunu belli etmemesi imkansızdır. Sözel olarak bunu söylemese bile çocuk bunu anlayacaktır. Ancak bunun nedenlerinin kendisine belirtilmemesi çocuğun kafasının karışmasına yol açacaktır. Ailenin çocuğu etkin bir şekilde dinlemesi ve onlara karşı dürüst ve açık olması çocukların duygu ve düşüncelerini etkin bir şekilde ifade etmesinde etkili olabilmektedir. Kendisine karşı açık ve dürüst olduğunu gören çocuk, o kişilere karşı da açık ve dürüst olacaktır.

Çocukların Kabul Edilemez Davranışları Karşısında Dürüst Olmak

Çocuklar kabul edilemeyecek davranışlar gösterdikleri zaman, onlara bu davranışın neden kabul edilmeyeceğinin belirtilmesinde yarar vardır. Örneğin, arkadaşının saçını çeken bir çocuğun bu davranışının, arkadaşının canının yanmasına neden olduğu için kabul edilemeyeceğinin belirtilmesi gerekmektedir. Bu sayede çocuk kendi davranışlarının başkaları üzerinde etkili olduğunun farkında olma ve davranışını değiştirme olasılığını arttırır.

Bunlara ek olarak, çocuk kabul edilemeyecek bir davranış sergilediğinde suçlanarak bağırılması ve dinlenmemesi yerine ne olduğunun sorulması ve gerçekten açık bir biçimde dinlenmesi oldukça önemlidir. Arkadaşının kalemini zorla alan bir çocuğa ‘Neden kalemini alıyorsun? Sakın bir daha böyle bir şey yaptığını görmeyeceğim!’ denmesi çocuğun kendini kapatmasına yol açabilmektedir. Bunun yerine ‘Ne olduğunu anlatır mısın?’ ifadesinin kullanılması çocuğa durumu açıklamak ve kendini ifade etmek için fırsat verecektir.

Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Neden Önemlidir?

Özetle, sağlıklı bir toplumsal yapının oluşmasının temel koşullarından birisi açık ve dürüst insan ilişkilerine dayalı bir iletişim ağının oluşturulmasından geçmektedir. Böyle bir toplumsal yapı için de özellikle çocukla iletişimde bulunanların dürüstlüklerini ortaya koymaları oldukça önemli olmaktadır.