0-3 Yaş Çocukları ve Kitap Arasındaki İlişki

Altı aylık bir bebek, nesneleri tanımaya ve resimlerle ilgilenmeye başladığında kitapla tanışması gerçekleşir. Bu sayede okuma yazmanın da temeli atılmaya başlamaktadır.

Bebeklik döneminde kitap okuma etkinliği hem ebeveynler hem de bebek için dikkati dil üzerine odaklayan, birlikte zaman geçirme ve iletişim ortamı yaratan bir aktivite olmaktadır.

İçindekiler

Kitapla İlk Tanışma (0-1 Yaş)

İlk tanıştırma esnasında yetişkin, çocukla günde en az birkaç kez ve birkaç dakikadan az olmamak koşuluyla kitap paylaşımında bulunması gerektiği belirtilmektedir. Bu, bebek için hem eğlenceli hem de ileride iyi bir okuyucu olmasını sağlayacak önemli bir aktivitedir.

Yetişkin, kitabı getirdiği zaman bebek, genellikle kitaba bakmak isteyecektir. Yetişkin ile birlikte kitaba bakan bir bebek hem bakım veren ile geliştirdiği duygusal bağı güçlendirecek hem de kitabın özelliklerini keşfetmeye başlayacaktır. Kitaba eller, sayfalarını çevirir, ağzına. Almaya çalışır, merakını giderir ve bellek alıştırmaları yapar, kitabın resimlerine bakar.

10-12 ay civarında ise artık sayfadaki bu resimlere işaret etmeye başlar. Kitabı tekrar tekrar karıştırmaktan zevk alır. Kitaplarla olumlu ilişkiler kurularak tanışmış çocuk büyüdüğü zaman daha uzun öyküleri dinleyebilir, daha karmaşık resimleri algılayabilir ve kitap en sevdiği uğraşlardan birisi olabilir.

10-12 ay civarında öykü okumaktan ziyade resimleri göstermek ve adlarını söylemek, seslerini çıkarmak onun için iyi bir uyaran olmaktadır. Bir yaşına doğru sözcükleri ve sesleri isimlendiren bebek, köpek resmi gösterildiğinde ‘hav hav!’ der. Yetişkin bu süreçte bebekle kitaptaki resimler hakkında konuşmalı, ona sorular sormalı ve ondan resimleri anlatmasını istemelidir.

Bu dönemde üzerinde durulması gereken durumlardan birisi de bebeğin tek başına, kitaplarla, kağıtlarla bırakılmamasıdır. Çünkü kağıdı yırtarken ve buruştururken çıkan sesten çok fazla keyif alırlar. Kağıtlar, kitaplar, baskıda kullanılan malzemeler çeşitli kimyasallar içerdiği için bebeğin yemesi, yalaması ve çiğnemesi engellenmelidir. Bu sebeple yıkanabilme veya silinebilme özelliği olan kumaş, ahşap ve vinileks kitaplar tercih edilebilir. Ayrıca bebekler için kalın olan sayfaları çevirmenin daha kolay olduğu belirtilmektedir.

Çocuğunuz için 20 Kitap Önerisi

Bir-İki Yaşındaki Çocukların Kitap ile İlişkisi

Bir-iki (1-2) yaşta kitapla tanışmış olan çocuğun ilgisinin arttığı görülür. Bu dönemde bebekler, yaşantılarını konu edinen kitapları severler. Kitabın sayfalarını çevirir, resimleri adlandırabilirler. Ritmik ve tekrarlı kitaplar, hikayeler, şarkılar ve parmak oyunlarından hoşlanırlar.

İki-Üç Yaş Çocukları Hangi Kitaplardan Keyif Alır?

İki-üç (2-3) yaş grubu için hazırlanmış kitaplarda da genellikle metin bulunmaz. Bulunuyorsa da çok kısa olmaktadır. Çocuğun yakın çevresinden tanıdığı cisimler, hayvanlar ve oyuncaklar resimde yer alır. Resmin altında da bunu açıklayan bir sözcük veya bir kısa cümle bulunur.

Çocuk, kitabı eline aldığı zaman doğru tutar ve bir okuyucu gibi kitabın sayfalarını çevirebilir.

İki yaştan sonra, çocuk kısa hikayelerden keyif almaya başlar. Basit ve onun yaşamında var olan konuları, özellikle hayvan kahramanların başından geçen öyküleri büyük bir heyecanla dinler. ‘Neden?’ sorularının yoğun olduğu bu dönemde kitaptaki resimlere bakarak ve onlar hakkında sorular sorarak kitapla daha uzun vakit geçirilebilir. Bu dönemde dikkat süresi azdır. Bu sebeple hareketli kısa öyküler tercih edilmelidir. Sözcük dağarcığı hızla gelişen çocuk, resimlerdeki ince detaylara da dikkat etmeye başlar. Bu nedenle yetişkinin de resimleri fark etmesi için çocuğu teşvik etmesi önem arz etmektedir.

Üç Yaşındaki Çocuk ve Kitaplar

Üç(3) yaşında çocuk, bildiği olaylardan oluşan basit öykülerden zevk almaktadır. Artık daha uzun, konulu hikayeler dinlemeye başlayabilir. Özellikle sevdiği ve seçtiği kitaplar olmaktadır. Çocuk, yetişkinden aynı kitapları defalarca kez okumasını isteyebilir. Bu yaşta yetişkinin, kitap okunduktan sonra çocuğa kitap ile ilgili sorular sorması önemlidir.

Bu yaşta çocuklar için seçilecek kitapların ritmik dilde yazılmış olmasına, her sayfada birkaç kelime ya da bir iki cümle bulunmasına, kolay tanımlanan renklerin olduğu, hayvanlar ve oyuncakların resmedildiği, dokunma, hissetme ve koklama duyularını destekleyecek, kolay çevrilen sayfalara sahip olmasına dikkat edilmelidir.

Çocuklar, çevrelerindeki diğer şeyleri araştırmak için hızlı hareket edebildikleri için kitaba olan dikkatleri zaman zaman dağılabilir. Böyle zamanlarda yetişkinler kitabı hatırlatmalıdırlar. Bebeklerin dikkatlerinin çabuk dağılmaması için okuma sevdiği oyuncakla desteklenmelidir. Ancak kitabın bir oyuncak olmadığı unutulmamalıdır.

Çocuklarda Erken Okuryazarlık Motivasyonu