Birden fazla çocuğun olduğu hemen hemen her evde kardeş kıskançlığı ebeveynlerin yakındığı bir konudur.

Kıskançlık duygusunu her insan yaşar. Yetişkinlikte bile kolay kolay baş edilemeyen bu duyguyu çocuklarımızın baş etmesini beklemek doğru olmaz.

Ailenin ilgi ve sevgisini kardeşiyle paylaşmak zorunda kalan bir çocuk bu duruma fiziksel ve duygusal tepki verebilir. Bu sürecin doğal bir süreç olduğunu kabul etmemiz lazım ama aynı zamanda bu süreci göz ardı etmemek lazım.

İlk aylar Yanıltıcı Olabilir

Günün büyük bir bölümünü uyuyarak geçiren kardeşini tehdit olarak algılamıyor olsa da bu her zaman böyle olacağı anlamına gelmez. Küçük kardeş beşiğinden çıktığında büyük kardeşin alanına ortak olmaya başlar. Kıskançlık belirtileri o zaman su yüzeni çıkar.

Küçük Kardeşin Kıskançlığı

Genel olarak kardeş kıskançlığı,  büyük kardeşin küçük kardeşe olan kıskançlığı olarak biliniyor olsa da , küçük kardeş de büyük kardeşi kıskanabilir. Bazı durumlar da küçük kardeş büyük  kardeşin yaş olarak önde olmanın verdiği ayrıcalıkları kıskanabilir.

Kıskançlığın altında yatan sebebi anlarsak bununla baş edebilmemiz çok daha kolay olur.

Kardeş kıskançlığının nedenleri:

O ana kadar anne ve babasındaki tüm ilgi üstünde hisseden çocuk küçük kardeşin doğumuyla birlikte ikinci plana atılma kaygısı duymaya başlar. Doğum sonrası annenin ilk birkaç ay yeni doğan çocuklar ilgilenmesi büyük kardeşte ki bu kaygıyı pekiştirir. Evdeki rutinin değiştiğini gören çocuk bu olanlardan kardeşini sorumlu tutar.

Bazen büyük kardeş bu duruma adapte olmaya çalışabilir. Bu dönemde onun ikinci plana atıldığını belirtecek durumları daha düşük bir seviyede yaşaması olumsuz hislerinin pekişmesini engeller.

Kardeş Kıskançlığının Belirtileri

Kardeş kıskançlığı daha önce görülmeyen hırçın davranışlarla kendini belli eder. İlginin azalmasından korkan çocuk inatçı ve şımarık hareketler sergileyebilir. Küçük kardeş bu hırçınlıklara maruz kalabilir. Örnek olarak; elinden zorla oyuncağı alma, uyandırma, kasıtlı olarak cananı yakma gibi eylemler sergileyebilir. Bazen de geride bıraktığı bebeklik dönemine geri dönerek kardeşinden rol çalmaya çalışıp azalan ilgiyi geri kazanmaya çalışır. Örnek olarak; altını ıslatmak, biberon ya da emzik istemek, bebek gibi konuşmaya başlamak, parmak emme alışkanlığı tarzı hareketler sergileyebilir.

Aile Eğitiminin Amacı ve Önemi Nedir?

Kardeş kıskançlığının önüne nasıl geçilir ?

Bu doğal bir süreç olsa da bu durumun çocuklar da hasar bırakmadan atlatılabilmesi için ebeveynlerin alması gereken bazı önlemler vardır.

Hamilelik süresince hazırlık yapın.

Çocuğa bir kardeşinin olacağını güzel bir dille anlatın. Ona kardeşinin doğduğunda bakıma ihtiyacı olacağını belirtin. Bebek odası hazırlama sürecine onu da dahil ederek kendisini bu durumun parçası olduğunu hissettirebilirsiniz.

Rutinlerinizi devam ettirin

Büyük kardeş ile yapılan rutinlerde köklü değişiklikler  yapmayın. Uyumadan önce masal okuyorsanız okumaya devam edin ki çocuk kendisinin artık önemsenmediğini düşünmesin.

Taraf tutmayın, kıyaslamayın, müdahale etmeyin

Çocuklarınızı birbirinden kıyaslamaktan kaçının. Ayrı ayrı bireyler olduklarını ve çocuk olduklarını unutmayın. Çocukların birbirine rekabet duygusu içerisinde yaklaşmalarını engelleyin. Sorunları olduğunda fizik bir şiddete dönmediği sürece kendi aralarında çözmelerine imkan verin.

Adil Davranın

Eşit değil adil davranmanız gerekir. Her çocuğun ihtiyaçları farklıdır. Bazı çocukların duygusal ihtiyaçları daha fazla olabilir. Özel ilgi göstermek ayrımcılık anlamına gelmez.

• Paylaşma ve dayanışmayı teşvik edin
• Çocuklarınıza maddi ve manevi paylaşımlarda bulunmalarına yardımcı olun.
• İş bölümü yapmalarına olanak sağlayın.

Kalabalık Ailede Büyümenin Çocuklara Etkileri

Elif Yüce

Hacettepe Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü