Ergenlikte Akran Baskısı

Ergenlik çağındaki çocuklar, özellikle sosyal çevrelerinde sıklıkla akran baskısı durumuna maruz kalabilirler. Bu baskı, uyuşturucu ya da alkol kullanmayı deneme, belli bir tarzda giyinme yahut belli bir biçimde davranma gibi çeşitli şekillerde ortaya çıkar. Akran baskısının etkileri kişiye ve duruma göre değişiklik gösterir. Bazı durumlarda, öz saygının gelişmesi, özgüvenin artması ve sosyal yetilerin gelişmesi gibi pozitif sonuçlara yol açar. Aksi durumlarda ise risk alma davranışlarının yükselmesi, özgüvenin azalması ve okul performansının düşmesi gibi negatif sonuçlara yol açar.

Çocuklar bazı zamanlarda kabul görmek, kendilerini daha güçlü hissetmek, dikkat çekmek ya da belli bir gruba uyum sağlamaya çalışmak için yaşıtlarına baskı uygular. Ayrıca akranlarıyla rekabet etmek yahut kendilerini diğerinden daha önemli veya daha iyi göstermek amacıyla da baskı yapabilirler.

Akran Baskısı Nedir?

Ergenlik döneminde akran baskısı davranışlar üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir; ergenler kabul görmek için yaşıtlarından belirli tavır ve davranışlara uyma noktasında baskı hissederler. Bu baskı, akranları okul veya toplum etkinliklerinde daha aktif olmaya teşvik etmek gibi pozitif bir durum olmasının yanı sıra alkol veya uyuşturucu kullanmak gibi negatif de olabilir. Akran baskısının sonuçları hem olumlu hem de olumsuz olabilir ve uzun vadeli sonuçlar doğurabilir.

Akran Baskısı Örnekleri

• Belirli bir gruba veya kesime ayak uydurmaya çalışmak.
• Alkol, sigara yahut uyuşturucu kullanmak gibi tehlikeli davranışlar sergilemek.
• Belli kıyafetler giymek veya belli akımları takip etmek.
• Siber zorbalığa dahil olmak.
• Tehlikeli ya da illegal bir şey yapmayı kabul etmek.
• Konfor alanınızın dışındaki aktivitelere katılımcı olmak.
• İnanç ya da değerlerinizle çatışan etkinliklere katılımcı olmak.
• Söylenti veya kötü niyetli eylemlerde yer almak
• Ödev yapmayarak ya da ders çalışmayarak akademik performanstan taviz vermek.
• İnternette çok fazla zaman harcamak.

Pozitif Akran Baskısı Örnekleri

Pozitif akran baskısı, yaşıtların birbirlerini çok çalışmak, uyuşturucu ve alkol gibi zararlı maddelerden uzak durmak veya fiziksel faaliyetlere katılım sağlamak gibi pozitif seçimler yapmaya teşvik etmesi durumudur. Bu, akranların hedeflerine ulaşmaları ve başarı elde etmeleri için birbirlerini motive etmelerinin bir yöntemidir. Pozitif akran baskısına bazı örnekler aşağıda verilmiştir.

• Birbirlerini yaklaşmakta olan bir sınav için çalışmaya teşvik etmek
• Birbirlerine ödevlerini vaktinde teslim etmelerini hatırlatmak
• Müfredat dışı faaliyetlere katılım sağlamak için birbirlerini motive etmek
• Okul çalışmalarında birbirlerine yardımcı olmak amacıyla fikir ve kaynak paylaşımı yapmak
• Başarıları için birbirlerini takdir etmek
• Bir güçlükle karşılaştıklarında destek ve cesaret vermek

Akran Baskısı Türleri

1. Doğrudan Baskı: Birisinin sizden yapmak istemediğiniz bir şeyi yapmanızı doğrudan istemesidir. Bu, sigara içmeyi denemekten okulu kırmaya ya da ailenize yalan söylemeye kadar her durumu barındırmasıdır.
2. Dolaylı Baskı: Birinin yapmak istemediğiniz bir şeyi yapmanız gerektiğini inceden ima etmesidir. Bu, arkadaşlarınızın tümünün yeni kıyafetler alması ve sizin de ayak uydurmak için bir şeyler almanız gerektiğini hissetmeniz olabilir.
3. Sosyal Medya Baskısı: Bu, başkalarının sosyal medyada uyum sağlamak için bir şeyler yapmanız gerektiğini hissettiren şeyler paylaşmasıdır. Bu, bir akıma katılmaktan belli bir beslenme düzenini takip etmeye kadar her şeyi içerir.
4. Kaybetme Korkusu: Kendinizi dışlanmış hissetmemek için bir takım şeyler yapmanız gerektiğini düşündüğünüz zamandır. Bu, bir partiye gitmekten yeni bir etkinliği denemeye ya da en yeni cihazı satın almaya kadar her şeyin mümkün olduğu durumdur.
5. Şahsi Baskı: Bu, bizzat birisinin size yapmak istemediğiniz bir şeyi yapmanız için baskı yaptığı durumdur. Bu bir uyuşturucu denemekten, hırsızlık yapmaya, okulu kırmaya kadar herhangi bir şey olabilir.

Akran Baskısı Sonuçları

• Akran baskısının etkisiyle gençler okulda gevşek davranmaya veya dersleri asmaya başlayabilir. Bu durum düşük notlara ve düşük okul performansına yol açar.
•  Gençler akran baskısına maruz kaldıklarında, uyuşturucu ve alkol deneme olasılıkları daha yüksektir. Bunun bağımlılık ve sağlık sorunları da dahil olmak üzere ciddi sonuçları vardır.
• Akranlardan gelen sürekli eleştiri, bir gencin öz saygısı üzerinde olumsuz bir etkiye sahiptir. Bu durum depresyon, anksiyete ve diğer ruh sağlığı sorunlarına yol açabilir.
• Dışlanma: Akranlarının beklentilerine uyum sağlamayan gençler kendilerini gruptan dışlanmış bulur. Bu durum yalnızlık ve üzüntü hislerine yol açar.

Ergenlikte Akran Baskısı Nasıl Önlenebilir?

• Akran baskısından başarılı bir biçimde kaçınmadan önce, sağlam bir öz-değer ve kimlik hissine sahip olmanız mühim. Güçlü bir özgüven duygusu geliştirmek, kararlarınız ile ilgili kendinize güvenmenize yardımcı olacaktır. Bu, yaşıtlarınızdan gelen baskıya karşı direnmenizi kolaylaştırır.
• Sizinle benzer ilgi alanlarına ve değer yargılarına sahip olan ve seçimlerinize saygı duyan arkadaşlar edinin. Bu tür pozitif etkiler benlik duygunuzu kuvvetlendirir. Böylece bu etkiler akran baskısıyla karşı karşıya geldiğinizde size destek sağlar.
• Akran baskısıyla karşı karşıya kaldığınızda iddialı olmanız gerek. Sizi rahatsız eden teklifleri veya talepleri nazikçe reddetmeniz önemlidir. Yaşıtlarınızın kendi görüşlerinize değer verdiğinizi ve kendi seçimlerinize saygı duyduğunuzu bilmelerini sağlayın.
• Riskli olabilecek ve sizi akran baskısından daha kolay etkilenebilecek bir duruma düşürecek durumların farkında olmak önemlidir. Akran baskısının muhtemel olduğu bir durumda olacağınızı biliyorsanız, en iyisi durumdan tamamen kaçınmaya çalışmaktır.
• Akran baskısından bunalmış hissediyorsanız, ebeveyn yahut öğretmen gibi güvendiğiniz bir yetişkinle konuşmak yardımcı olur. Bu kişiler, zor durumların üstesinden gelmenize yardımcı olmak için size öneri ve destek sağlar.

Benzer içerik: https: Ergenlik Dönemindeki Çocuklara Yaklaşım Nasıl Olmalıdır? 

Tuğçe Gürler