Çocuklar Matematik Alanını Nasıl Öğrenir?
Çocukların, matematik öğrenme sürecinde bilinmesi gereken ilk şey, matematiğin karmaşık bir bilgi yığını olmadığıdır. Basitten karmaşığa doğru ilerleyen bir bütün olduğudur. Çocuklar, matematiği eğlenerek, oynayarak e keşfederek kalıcı bir şekilde öğrenirler. Problemleri farklı yollar deneyerek çözebilirler.
Çocukların öğrenme süreçleri bilinenden bilinmeyene doğru ilerler. Çocuklar yeni ya da bilmedikleri bir şeyle karşılaştıkları zaman, zihinleri otomatik olarak yeni nesne, fiziksel deneyim ya da düşünceyi önceki anlamları ile karşılaştırır. Yani çocuk, zaten bildiği şey ile bağlantı kurarak yeni öğrenmesini gerçekleştirir.
İçindekiler
Peki tüm bu süreç nasıl gerçekleşir?
Problem Çözme
Problem çözme, konuşma, tahmin etme ve çözüm üretme için bağlantılar kurma gibi bir sürü bilişsel süreci içermektedir. Aynı zamanda öğrenme için önemli bir süreç olmaktadır. Öğrenme gereklerini yerine getirme ve bu adımları uygulamadan ibaret değildir problem çözme. Aynı zamanda planlamaları da gerektirmektedir. Etkili bir problem çözücünün, problemi çözene kadar azimle devam eden, dikkatle odaklanan, hipotezleri test eden ve kendi düzenlemesini yapan kişi olduğu bilinmektedir. Problem çözme adımları aşağıda açıklanmıştır:
1.Problemi tanımlama: Problem tam olarak nedir? Çocuklar öncelikle cevaplanması gereken soruyu tanımlayabilmelidirler. Ardından problem ile ilgili önemsiz ve ilgisiz bilgiyi ayırt etmeleri gerekmektedir. Çocuklara, problemi daha küçük parçalara bölme ve her bir parçayı diğer aşamaya geçmeden önce anlamlandırma becerisi kazandırılmalıdır.
2.Bir stratejiye karar verme: Bazı problemler için işe yarayacak birden çok strateji olabilir. Aynı şekilde, çocukların bir problem için işe yarayan çeşitli stratejilere ihtiyacı da olabilir. Farklı çocuklar, farklı stratejileri kullanabilirler.
3.Problemi çözmek için karar verilen stratejiyi uygulama: Çocuklar seçtikleri stratejiyi kullanarak problem üzerinde çalışırlar. Çocukların bu süreçte nerede olduklarını ve işin kalan kısmını görebilmeleri için yaptıklarını kayıt etmeleri önemlidir. Çocukların çözümü bulmak için hangi strateji işe yarıyorsa onu kullanmaları gerekir. Bu sebeple birden fazla strateji geliştirmeleri sağlanmalıdır.
4.Kontrol etme: Çocuklar problem için bir çözüm bulduklarında çözümün probleme tüm koşullarda uygun olup olmadığından emin olmalıdır. Bu yüzden problemi tekrar gözden geçirmeleri gerekmektedir. Çözüm, kabul edilebilir olmalıdır.
Çocukların Ödevlerine Yardımcı Olmanın 4 Yolu
Akıl Yürütme/Muhakeme ve İspat Etme
Muhakeme, bir soru üzerinde düşünmek ve kullanışlı bir cevap bulmak için kullanılır. Yetişkinler, çocukların muhakeme yeteneklerini sorular sorarak ve cevap hakkında düşünmeleri için zaman tanıyarak geliştirebilirler. Bunun için çocukların sorularının doğrudan cevaplanması değil, kendi kendilerine düşünmeleri, süreci gözden geçirmeleri gerekmektedir.
Çocuklar okula başlamadan önce mantıksal akıl yürütmeyi kullanmaya başlarlar. Akıl yürütme yetenekleri kendi dünya bilgileri ile sınırlıdır. Bir yetişkinin bakış açısından çocuğun akıl yürütmesi mantıksız veya yanlış görülebilmektedir. Ancak çocukların bilgi ve deneyimleri arttıkça mantıksal yürütmeleri de gelişir. Yetişkinler, çocuklara sadece deneyimler sunarak değil, aynı zamanda onları cesaretlendirerek ve dünya hakkındaki düşüncelerine saygı duyarak da akıl yürütmede ilerlemelerini sağlayabilirler.
İletişim
Çocuklar, fikirlerini açıklamada, gördükleri örüntüleri tanımlamada, nesneler, durumlar ve gösterimlerde matematiksel dili kullanmayı öğrenmelidirler. Çocukların matematikte başarılı bir şekilde iletişim kurmalarına yardım eden dört önemli nokta vardır:
1.Çocuklar matematik hakkında düşüncelerini ilettiklerinde, bu onların düşüncelerini organize etmelerini, daha açık hale getirmelerini ve bir bütün içinde düşünmelerini sağlar.
2.Çocuklara ne kadar çok düşüncelerini açıklama fırsatı verilirse o kadar çok açık bir şekilde düşüncelerini iletmede ilerleme kaydedeceklerdir.
3.Çocuklara daha sonra diğerlerinin kullandığı stratejileri, matematiksel düşünmeyi, tartışmayı ve eleştirel olarak inceleme fırsatı sağlanmalıdır.
4.Çocuklar ilkokul yıllarına doğru ilerledikçe tam ve belirgin olarak düşüncelerini vurgulamak için artan bir matematiksel dili kullanmalıdırlar.
Bağlantı Kurma
Bağlantılar, matematiğin çocuklar tarafından daha kolay anlaşılmasını sağlarlar. Çocukların erken yaşlarda matematik ile ilgili yapması gereken en önemli bağlantılardan biri günlük deneyimlerden edindikleri informal matematik deneyimleri ile okulda öğretilen matematik arasında bağlantı kurmaktır. Bunun için anne babalar evde çocukları için okulda oyunda giyecekleri bir kostüm hazırlarken ölçmeyi ve kesirleri kullandıklarını gösterebilirler. Markette toplamayı nasıl yaptıkları konusunda tartışabilirler. Araba ile yolculuk yaparlarken kilometre göstergesinin izlediği yol hakkında çocukları ile konuşabilirler.
Çocukların Derslere İlgilerini Arttırmak İçin Öğretmenlere Stratejiler
Temsil Etme
Temsil etme, resim, grafik, diyagram, tablo ya da çizim gibi görselleri veya vücut dili ve mimikler aracılığıyla verilen görsel bir mesajı içermektedir. Temsillerin kullanımı üç amaca hizmet eder:
1.Çocukların matematiksel düşünceleri daha iyi anlaması, izlemesi ya da problemleri daha kolay çözmesi için kullanılır. Çocukların çözümlerini birine iletmelerinde yardımcı olur.
2.Çocukların problemleri çözmek için matematiksel temsiller arasından seçmeyi, yararlanmayı ve birinden diğerine transfer etmelerini sağlar.
3.Çocuklar, temsil etme ve kullanmada daha yeterli oldukça bu süreç becerisini, günlük yaşamda pek çok alana transfer edebileceklerdir.
Çocuklar, matematik problemleri ile ilgili düşüncelerini çeşitli yollarla sunarlar. Çocukların düşüncelerini sunmaları için çoklu metotları kullanma konusunda cesaretlendirilmeleri önemlidir. İlk aşamada saymak için parmaklarını kullanan çocuklar, fiziksel bir temsil yaparlar. Sonra saydıkları nesnelerin resmini çizebilirler, sesli olarak sayabilirler ve sayıların sembollerini yazabilirler. 21.yüzyılda çocukların matematik alanında yetkin olabilmesi için matematiği iletişimin güçlü bir aracı olarak görmek gerekmektedir.
Hacettepe Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü
