Ergenlik Döneminde Madde Bağımlılığı

Ergenlik döneminde madde bağımlılığı, kişinin fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimi açısından uzun süreli etkileri olabilen ciddi bir sağlık problemidir. Ergenlik çağındaki çocuklar, gelişen beyinleri ve bedenlerinin yanı sıra arkadaş baskısına karşı artan duyarlılıkları sebebiyle madde bağımlılığının etkilerine karşı bilhassa savunmasızdır. Madde kullanımı zayıf akademik performansa, risk alma davranışında yükselişe ve yaralanma yahut ölüm riskinde artışa yol açabilir. Bunun yanı sıra madde kullanımı, hayatın ilerleyen dönemlerinde bağımlılık geliştirme olasılığını da artırır.

Ebeveynler ve bir gencin hayatındaki diğer yetişkin bireyler madde bağımlılığının işaretlerinin farkında olmalı ve çocuklarının uyuşturucu veya alkol kullandığından şüpheleniyorlarsa yardım aramalıdırlar. Tedavi genellikle danışmanlık ve ilaç tedavisinin yanı sıra eğitim ve eğlence aktivitelerini de içerir. Gençlerin madde bağımlılığıyla ilişkili risklerin yanı sıra uzun süreli sağlık sonuçları potansiyelini anlamaları önemlidir.

Madde Bağımlılığı Nedir?

Madde bağımlılığı, bir insanın mental ve fiziksel sağlığını etkileyen legal veya illegal ilaçların ya da kimyasalların kötüye kullanımıdır. Kişinin hayatı üzerindeki olumsuz sonuçlarına bakılmaksızın bir maddenin kullanımının kontrol edilememesi ile tanımlanan bir bağımlılık biçimidir. Madde bağımlılığı alkol, tütün ve diğer uyuşturucuların (opioidler, kokain ve metamfetamin gibi) kötüye kullanımını içerir.

Ergenlik Döneminde Madde Bağımlılığına Ne Sebep Olur?

Ergenlik döneminde madde bağımlılığı önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ergenler, araştırmacı yapıları ve yaşıtlarına uyum sağlama arzuları sebebiyle madde kullanım bozuklukları geliştirme açısından yüksek risk altındadır. Erken madde kullanımı uzun süreli fiziksel, ruhsal ve sosyal sonuçlara yol açar. Ergenlik döneminde madde kullanımının tek bir sebebi olmamakla beraber, risk faktörleri arasında ailede madde kullanımı geçmişi, akademik sıkıntılar, düşük özgüven ve madde kullanan yaşıtların varlığı sebeplerden bazıları. Ergenlerde madde kullanımı riskini azaltmak ve halihazırda madde kullananlara tedavi bulmalarında yardımcı olmak amacıyla önleme programları bulunmaktadır.

Madde Bağımlılığının Sonuçları Nelerdir?

• Ergenlerde madde kullanımının sonuçları geniş çaplı ve ağır olur. Madde kullanımı bedensel ve zihinsel sağlık problemlerine, akademik güçlüklere ve sosyal problemlere yol açar. Madde kullanımı ayrıca hayatın ilerleyen yıllarında bağımlılık geliştirme ihtimalini de artırır. Ergenlerde madde kullanımının bazı spesifik sonuçları şunlardır:
• Yetersiz akademik performans
• Kazalar ya da şiddet sebebiyle fiziksel yaralanma ya da can kaybı riskinde artış
• Depresyon, anksiyete ve intihar düşünceleri gibi ruh sağlığı sorunlarının ortaya çıkması
• Aile ve arkadaşlarla olan ilişkilerin zedelenmesi
• Karaciğer ve kalp rahatsızlıkları gibi kronik sağlık problemleri geliştirme riskinde artış.

Bir Çocuğun Madde Kullandığını Nasıl Anlarsınız?

Bir çocuğun madde kullandığını gösteren birçok işaret ve belirti vardır. Genel belirtiler arasında; 

• Duygu durum değişiklikleri
• Okul performansındaki değişimler
• Davranış farklılıkları
• Fiziksel görünüm değişiklikleri
• Uyku düzenindeki bozukluklar
• Yeme alışkanlıklarındaki değişimler
• Arkadaş değişiklikleri

Diğer muhtemel belirtiler arasında gizli davranışlar, uyuşturucu araçları bulundurma, okula yahut diğer faaliyetlere sık sık katılmama gibi belirtiler vardır. Bir çocuğun madde kullandığından kuşkulanıyorsanız, onunla konuşmanız ve en kısa zamanda yardım almasını sağlamanız önemlidir.

Madde Bağımlılığını Önlemek İçin Ailelerin Neler Yapması Gerekir?

• Madde tüketimi konusunda kesin kurallar ve beklentiler belirleyin. Bu kuralların ihlali halinde tutarlı ve katı bir disiplin uygulayın.
• Çocuğunuzun, yaşamın zorluklarıyla başa çıkmanın bir yolu olarak madde kullanımının kabul edilemez olduğunu bilmesini sağlayın.
• Madde kullanımının zararları ile ilgili düzenli ve açık konuşmalar yapın. Uyuşturucu ve alkol ile ilgili doğru bilgiler verin.
• Ergeninizin etkinliklerini ve nerede olduğunu gözlemleyin ve herhangi bir potansiyel madde kullanımı belirtisinin farkında olun.
• Sağlıklı davranışları modelleyin ve uyuşturucu ve alkolden temiz bir ev sağlayın.
• Çocuğunuzu olumlu rol modelleri ve sağlıklı gelişimi destekleyen faaliyetlerle buluşturun.
• Ergeninizi pozitif bir benlik imajı ve bir hedef duygusu geliştirmeye özendirin.
• Madde kullanımına katkıda bulunacak temel sorunları tespit etmeye ve ele almaya yardımcı olmak için toplum kaynaklarından yararlanın.

Madde Bağımlılığından Kurtulmak İçin Yapılması Gerekenler

• Ergenlik çağındaki çocukların madde bağımlılığından kurtulması için sağlam bir destek sistemi şarttır. Bu destek sistemi aile, arkadaşlar, danışmanlar ve sağlık uzmanlarını içermelidir.
• Terapi seansları, ergenlere bağımlılıklarıyla mücadele etmek için gerek duydukları araçları sağlamanın yanı sıra madde bağımlılığına yol açabilecek hislerini ve tetikleyicilerini nasıl kontrol edeceklerini öğrenmelerine yardımcı olabilir.
• Bir destek grubuna katılmak, çocuklara bağımlılıkları ile ilgili konuşmak ve benzer durumdaki kişilerden bir şeyler öğrenmek için güvenli bir alan sağlar.
• Tetikleyicilerden kaçınmak için stratejiler ve ergenleri oyalayacak etkinlikler içeren bir plan hazırlayın. Bu plan onların kişisel ihtiyaçlarına göre düzenlenmelidir.
• Tıbbi Tedaviye Başvurun Tıbbi tedavi arayışı, çocukların yoksunluk belirtilerini kontrol altına almalarına yardımcı olabilir ve sürece yardımcı olmak için gerekli ilaçları sağlar.
• Sağlıklı kalmak için ergenlik çağındaki bireyin fiziksel ve zihinsel sağlığına özen göstermesi önemlidir.
• Aktif kalmak stresi azaltır ve çocuklara duygularını kontrol edebilecekleri bir çıkış noktası sağlar.

Madde Bağımlılığından Kurtulduktan Sonraki Süreç

Madde bağımlılığından kurtulduktan sonra, sağlıklı bir yaşam biçimini devam ettirmek için adımlar atmak önemlidir. Kısaca söyleyecek olursak bunlar;

• Tekrar nüksetmeye yol açabilecek tetikleyicileri belirlemeyi ve bunlardan kaçınmayı,
• Gerçekçi amaçlar belirlemeyi,
• Zamanı dolduracak sağlıklı aktiviteler bulmayı
• Sağlıklı başa çıkma mekanizmaları oluşturmayı içerir.

Güçlü bir destek sistemi oluşturmak ve gerektiğinde profesyonel yardım almak da önemlidir. Tekrarlamanın mümkün olduğunu ama doğru yardımla bunun önlenebileceğini unutmamak da mühimdir.

Benzer içerik: Mutsuz Olan Çocuğunuza Nasıl Yardım Edebilirsiniz?

Tuğçe Gürler