Doğum Sonrası Bakımda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Doğum sonrası bakım, bir kadının doğum yaptıktan sonra aldığı tıbbi destektir. Fiziksel ve ruhsal sağlık bakımının yanında emzirme ve bebek bakımı için desteği de kapsamakta. Doğum sonrası bakım, yeni annelerin doğum sırasında ve sonrasında meydana gelen fiziksel ve duygusal değişikliklerden kurtulmalarına destek olmaktadır. Doğum sonrası bakım genelde doğumdan kısa bir süre sonra hastanede başlar. Doğumdan itibaren ilk altı hafta boyunca devam eder. Bu dönemde sağlık hizmeti sağlayıcıları annenin iyileşme sürecini gözlemler. Ortaya olası ortaya çıkacak tıbbi veya duygusal sorunlarda ona yardımcı olur. Ayrıca, doğum sonrası bakım beslenme, egzersiz ve stres yönetimi gibi yaşam tarzı tavsiyelerini de kapsayabilmekte.
İçindekiler
Beslenme
Doğum sonrası beslenme hem anne hem de bebek için önemlidir. Annenin kaybettiği besinleri ve enerjiyi yerine koyması gerekmekte. Bebeğin de doğru şekilde büyüyüp gelişebilmesi için yeterli beslenmeye gereksinimi vardır. Her ikisi için de dengeli bir beslenme şarttır. Protein, demir, kalsiyum ve diğer vitamin ve mineraller bakımından zengin gıdalar içermelidir.
İyi protein kaynakları arasında yağsız et, kümes hayvanları, balık, fasulye, yumurta ve fındık sayılabilmekte. Yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, yulaf ve güçlendirilmiş tahıl gibi demir açısından zengin gıdalar anemiyi önlemeye katkıda bulunabilmektedir. Kalsiyum süt ürünlerinde, güçlendirilmiş soya içeceklerinde ve koyu yeşil sebzelerde mevcuttur. Meyve ve sebzeler temel vitamin ve mineralleri sağlamak üzere tüketilmelidir. Esmer pirinç ve kinoa gibi tam tahıllar da iyi lif kaynaklarıdır.
Enerjiyi korumak ve vücudun iyileşmesine yardımcı olmak üzere yeterli kalori tüketmek önemlidir. Günde 6-8 bardak su içerek susuz kalmamak da mühimdir.
Sağlıklı beslenmeye ek olarak, orta düzeyde egzersiz ruh halini iyileştirmeye, stresi düşürmeye ve kas tonusunu korumaya yardımcı olabilmektedir. Kadınlar herhangi bir egzersiz programına katılmadan sağlık uzmanlarına danışmalıdır.
Egzersiz
Doğum sonrası egzersiz; yürüyüş, esneme, hafif kuvvet antrenmanı, yoga veya yüzme gibi düşük etkili faaliyetleri içerebilmekte. Doğum sonrası egzersiz, kişinin fitness düzeyine ve doğum sonrası iyileşme sürecine göre uyarlanmalıdır. Doğum sonrası egzersiz, yeni annelerin güç kazanmasına, stresi azaltmasına ve özgüvenini yükseltmesine yardımcı olabilmektedir. Ayrıca duruşu, uykuyu, sindirimi ve genel refahı iyileştirmeye de katkıda bulunabilmekte. Doğum sonrası egzersiz, vücut hala iyileşmekte olduğu için kademeli olarak ve dikkatle yapılmalıdır. Herhangi bir ağrı veya rahatsızlık oluşursa durdurulmalıdır. Kadınlar doğum sonrası egzersiz programına başlamadan önce mutlaka doktorlarına başvurmalıdır.
Ruh Sağlığı
Doğum sonrası ruh sağlığı, yeni bir annenin doğum yaptıktan sonraki ruh sağlığını tanımlamaktadır. Fiziksel, duygusal ve psikolojik esenliğin karmaşık bir kombinasyonudur. Doğum sonrası ruh sağlığı, fiziksel değişiklikler, hormonlar, uyku eksikliği ve ilişkilerdeki değişiklikler gibi çeşitli etkenlerden etkilenebilmekte. Yaygın doğum sonrası ruh sağlığı problemleri arasında depresyon, anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu yer almaktadır.
Doğum sonrası ruh sağlığı problemleri yaşayan kadınların mümkün olan en kısa sürede profesyonel yardım almaları tavsiye edilmekte. Tedavi psikoterapi, ilaç tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri ve destek gruplarını kapsayabilmektedir. Doğum sonrası ruh sağlığının karmaşık bir süreç olduğunu ve her kadının tedavisine özel bir yaklaşım gerektireceğini unutmamak önemlidir. Doğru bakımla, yeni anneler sağlıklı ve tatmin edici bir hayat sürebilirler.
Duruş ve Vücut Mekaniği
Doğum sonrası duruş ve vücut mekaniği, her yeni anne için dikkate alınması gereken önemli bir husustur. Kötü duruş ve vücut mekaniği ağrıya, rahatsızlığa ve hatta yaralanmalara sebep olabilmekte. Doğum sonrası kadınlar, zayıflamış karın kasları ve yeni bebeklerini taşımanın getirdiği gerginlik sebebiyle sakatlanmaya karşı özellikle savunmasızdır. Ağrı ve yaralanmaları önlemek için doğum sonrası kadınlar gün boyunca doğru duruşu ve vücut mekaniğini korumaya odaklanmalıdır.
İyi bir duruş, omurgayı omuzlar geride, göğüs açık, baş ve boyun omurga ile aynı hizada olacak şekilde nötr bir pozisyonda tutmayı gerektirir. Doğru duruşu korumaya yönelik diğer ipuçları arasında;
- Ayakları omuz genişliğinde açık tutmak,
- Kambur durmamak
- Yüz üstü uyumaktan kaçınmak sayılabilmekte.
İyi vücut mekaniği, stres ve gerginliği azaltmak için vücudun doğal güçlerini ve yeteneklerini kullanmayı gerektirir. Bu, nesneyi vücuda yakın tutmak ve kaldırmak için sırt yerine bacakları kullanmak gibi uygun kaldırma tekniklerini kapsamaktadır. Yeni anneler bebeklerini nasıl taşıdıklarına da dikkat etmelidir. Aksi halde yanlış vücut mekaniği ağrı ve yaralanmaya sebep olabilmektedir.
Doğum sonrası kadınların gün boyunca esnemek ve hareket etmek için düzenli molalar vermesi de önemlidir. Bu, kas gerginliğini azaltmaya ve dolaşımı iyileştirmeye yardımcı olarak yaralanmaları engelleyebilmekte. Vücudu güçlendirmeye, duruşu ve vücut mekaniğini iyileştirmeye yardımcı olduğu için düzenli egzersiz de yararlıdır.
Pelvik Taban Sağlığı
Doğum sonrası pelvik taban sağlığı, bir kadın doğum sonrasında pelvik taban kaslarının durumudur. Kasık kemiği ile kuyruk kemiği arasında yer alan pelvik taban kasları, mesane ve bağırsak kontrolü, cinsel işlev ve pelvik organların desteklenmesi için gereklidir. Doğumdan sonra pelvik taban kasları zayıflayabilmekte. Bu; idrar kaçırma, pelvik organ prolapsusu ve diğer sorunlara neden olabilmektedir.
Doğum sonrası pelvik taban sağlığını desteklemek için kadınlar pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yoğunlaşmalıdır. Cinsel organların etrafındaki kasların kasılmasını ve gevşetilmesini içeren Kegel egzersizleri de olmak üzere çeşitli egzersizler pelvik taban kaslarının güçlendirilmesine katkıda bulunabilmektedir. Kadınlar aynı zamanda karın ve kalça kaslarına odaklanan diğer egzersizleri de yapabilirler. Sebebi bunlar pelvik tabanı desteklemeye katkıda bulunabilmekte. Ayrıca kadınlar, ağır nesneler kaldırmak veya zıplama ya da sıçrama içeren aktiviteler yapmak gibi pelvik tabana çok fazla yük bindiren etkinliklerden kaçınmalıdır.
Duruşa ve vücut mekaniğine dikkat etmek de önemlidir, çünkü kötü duruş pelvik tabana ekstra yük bindirebilmekte. Kadınlar aynı zamanda tuvaletteyken ıkınmaktan kaçınmak ve uzun süre oturmaktan kaçınmak gibi iyi tuvalet alışkanlıkları edinmelidir. Bu ipuçları, kadınların doğum sonrası pelvik taban sağlığını iyileştirmelerine ve uzun vadeli problemleri önlemelerine yardımcı olabilmekte.
Uyku
Doğum sonrası uyku, doğum sonrası dönemin en zor yanlarından biri olabilmektedir. Yeni anneler çoğunlukla kendilerini yorgun hisseder. Ancak dinlenmek için ihtiyaç duydukları uyku kalitesini yakalayamazlar. Taze anneler kendilerini uykusuzluk, kesintili uyku ve hatta uykusuzluk ile mücadele halinde bulabilirler. Yeni annelerin uykuya öncelik vermeleri ve fiziksel ve duygusal sağlıklarını yönetmek için olabildiğince çok dinlenmenin ve rahatlamanın yöntemlerini bulmaları önemlidir.
Doğum sonrası daha iyi bir uykuyu teşvik etmeye yönelik yöntemler arasında;
- Yatıştırıcı bir yatma zamanı rutini oluşturmak
- Kafein alımını sınırlandırmak
- Yatmadan birkaç saat önce ekranlardan uzak durmak
- Düzenli egzersiz yapmak
- Alkolden kaçınmak sayılabilmekte.
Ayrıca yoga, derin nefes alma ve meditasyon gibi farkındalık ve rahatlama aktivitelerine katılmak da yararlı olabilmektedir. Bu stratejiler işe yaramazsa, yeni anneler altta yatan uyku problemlerini tartışmak için bir doktora veya uyku uzmanına danışmayı düşünmelidir.
Hormon Regülasyonu
Doğum sonrası hormon regülasyonu, kadın bedeninin doğumdan sonra meydana gelen hormonal değişikliklere uyum sağlamaya başladığı süreçtir. Bu süreç, vücudun hamilelik ve doğumun fiziksel ve duygusal streslerinden kurtulmasına yardımcı olmak için oksitosin, prolaktin ve kortizol gibi hormonların üretimini kapsamaktadır. Oksitosin anne sütü üretimine ve vücudun rahatlamasına destek olmakta. Prolaktin vücudun stresi azaltmasına destek olur ve kortizol vücudun strese verdiği tepkiyi yönetir. Doğum sonrası dönemde vücut yeni hormonal ortama alışır ve bu hormonların seviyeleri normale döner. Hormon düzenleme süreci, progesteron ve östrojen gibi diğer hormonların dengesinin korunmasına da katkıda bulunmaktadır.
Pelvik Destek Cihazları
Doğum sonrası pelvik destek cihazları, yeni doğum yapmış kadınların pelvik bölgesini desteklemek için tasarlanmış cihazlardır. Bu ürünler, doğumla ilişkili fiziksel streslerden kurtulmak ve vücudun iyileşmesine katkıda bulunmak için kullanılmakta. Bu cihazlardan bazıları karın ve pelvis kaslarına destek ve stabilizasyon sağlamak için tasarlanırken, diğerleri bel, kalça ve doğumdan etkilenen diğer bölgelerdeki ağrıların hafifletilmesini sağlar. Destek cihazları basit ayarlanabilir pelvik kayışlardan daha ayrıntılı sıkıştırma kıyafetlerine ve sargılara kadar değişebilmekte. Karın desteği sağlamak ve karnı düzleştirmek için tasarlanmış doğum sonrası kuşakları gibi çeşitli başka ürünler de bulunmaktadır. Doğum sonrası pelvik destek cihazlarının kullanımı duruşu iyileştirmeye, sırt ağrısını azaltmaya ve doğum sonrası iyileşmenin verdiği rahatsızlığı hafifletmeye katkıda bulunabilmektedir.
Emzirme
Doğum sonrası emzirme, doğumdan hemen sonraki süreçte bebeği emzirme uygulamasıdır. Bu süre boyunca emzirmek hem anne hem de bebeği için faydalıdır. Annenin bebeğiyle bağ kurmasına yardım eder ve doğum sonrası depresyon riskini azaltabilmekte. Emzirme ayrıca bebeğin bağışıklık sistemini güçlendirmeye katkıda bulunmakta ve bebeğe gerekli besinleri sağlamakta. Doğum sonrası emzirme, annenin doğumdan sonra daha çabuk iyileşmesine de destek olmakta. Enfeksiyon riskini azaltabilmekte ve annenin hamilelik öncesi formuna daha çabuk kavuşmasına katkıda bulunabilmektedir.
