Ergenlik Döneminde Stres

Stres, genel olarak çoğu insanın hayatında var olan bir kavram. Yaşamın olağan akışında karşılaştığımız bazı durumlar bizi strese sokar ve olumsuz etkiler. Stresin insan üzerinde genel olarak negatif etkileri vardır. Ergenlik dönemindeki çocukların da aynı şekilde belirli durumlardan etkilenerek strese girme olasılıkları vardır. Stresin genel olarak ne olduğu, belirtileri, etkileri ve stresle başa çıkma yollarının neler olduğunu sizler için derledik.

Stresin Tanımı

Stres yaşamın olağan bir parçasıdır ama çok fazla stresin bazı etkileri vardır. Hem zihinsel hem fiziksel sağlık üzerinde negatif etkisinin olması ise kuvvetle muhtemel. Stres, olumsuz ya da zorlayıcı koşullardan doğan fiziksel, zihinsel ya da ruhsal bir zorlanma yahut gerilimdir. Vücut strese bazı şekillerde tepki verir. Bunlar; kalp atış hızında yükseliş, solunumda artış, terleme ve kan dolaşımında kortizol ve diğer hormonlarda yükselme gibi tepkilerdir. Kısa vadeli stres bireyin odaklanmasına ve uyanık kalmasına fayda sağlar. Uzun vadeli stres ise olumsuzdur ve baş ağrısı, yorgunluk ve depresyona yol açar.

Stres Belirtileri

Genel olarak stres belirtileri şu şekildedir;

• Kas gerginliği
• Gerginlik
• Sinirlilik
• Açıklanamayan ağrı ve sızılar
• Travmatik olayı hatırlatacak şeylerden kaçınmak
• Yükselmiş irkilme tepkisi
• Duyguları kontrol etmekte güçlük
• Aşırı endişelenme
• Eskiden keyif aldığınız aktivitelere karşı ilgi kaybı

Özellikle ergenlik döneminde görülen stres belirtileri;

• Artan sinirlilik ve huysuzluk
• Konsantrasyon güçlüğü
• Motivasyon eksikliği
• Düşük özgüven
• Yeme veya uyku alışkanlıklarında değişiklikler
• Kolayca bunalmak veya endişelenmek
• Baş ağrısı, karın ağrısı ve yorgunluk gibi fiziksel semptomlar
• Aileden, arkadaşlardan ve etkinliklerden sosyal olarak geri çekilme
• Risk alma veya umursamaz davranışlarda artış

Ergenlik Döneminde Strese Sebep Olan Durumlar

• Okul baskısı: Ergenlik dönemindeki okul baskısı, okulda başarılı olmak için artan beklentiler ve rekabetten kaynaklanır. Ergenler genelde okul ödevlerine yetişme zorunluluğu ve iyi notlar alma baskısı karşısında kendilerini bunalmış hissederler.
• Sosyal medya: Sosyal medya ergenler için ciddi bir stres kaynağı olabilir. Yaşıtlarla devamlı karşılaştırma, siber zorbalık ve kusursuz görünme baskısı endişe ve stres duygularına katkıda bulunur.
• Beden şeklindeki değişiklikler: Ergenlik, beden şeklindeki değişiklikler de dahil olmak üzere fiziksel değişiklikleri beraberinde getirir. Bu durum, bilhassa yaşıtlarına uyum sağlayamadıklarını düşünen ergenlerin kendilerini bilinçli ve kaygılı hissetmelerine yol açar.
• Aile içi sorunlar: Ergenlik döneminde aile içinde çatışmalar sıklıkla görülür. Gençler kendi kimliklerini bulmaya çalışırken aileleri tarafından kabul edildiklerini ya da anlaşıldıklarını hissetmekle mücadele ederler.
• Akran baskısı: Akran baskısı ergenlik stresinde önemli bir faktördür. Gençler belirli bir gruba uyum sağlamak veya akranlarının kabul edeceği kararlar almak için baskı hissedebilirler.
• Finansal sıkıntı: Finansal sıkıntı, ergenlik çağındaki stresin yaygın bir sebebidir. Ergenler gelecekleri ve üniversite veya diğer masrafların mali yükü hakkında endişelenebilirler.

Stresin Zararları

Fiziksel olarak stres;

• Bağışıklık sisteminin güçsüzleşmesine
• Kronik ağrılara
• Uykusuzluğa
• Halsizliğe
• Baş ağrılarına
• Sindirim problemlerine yol açar.

Zihinsel olarak ise;

• Depresyon
• Anksiyete
• Düşük özgüven
• Asabiyet
• Konsantrasyon güçlüğüne yol açar.

Stres, kişinin yaşadığı stresle başa çıkmak için sigara veya alkol kullanması sebebiyle bağımlılığa daha meyilli hale gelmesine de yol açar. Aşırı durumlarda, stres intihar düşüncelerine dahi yol açma ihtimaline sahip.

Ergenlik döneminde başlıca zararları;

• Konsantrasyon bozukluğu: Stres, ergenlerin görevlere konsantre olmasını ve sınıfta dikkatini vermesini güçleştirir.
• Düşük fiziksel sağlık: Stres baş ağrısı, mide ağrısı ve yorgunluk gibi fiziksel belirtilerle kendini gösterir.
• Anksiyete ve depresyon: Stres, anksiyete ve depresyon gibi mental sağlık sorunlarına sebep olup bu sorunlar ele alınmadığı takdirde ağır sonuçlar yaratması olasıdır.
• Sosyal açıdan uzaklaşma: Stres ve kaygı, ergenlik çağındaki çocukların yaşıtlarıyla etkileşime girmesini ve sosyal etkinliklere katılmasını güçleştirebilir.

Stresle Başa Çıkmanın Yolları

• Güvendiğiniz Birisiyle Konuşun: Güvendiğiniz biriyle görüşmeniz, kendinizi ifade etmenize, destek almanıza ve durumla ilgili perspektif edinmenize olanak sağlar ve stresi azaltmaya katkıda bulunur.
• Egzersiz Yapın: Egzersiz, endorfin ve sakinleştirici hormonlar salgılayarak stresi azaltmaya yarar.
• Rahatlama Yöntemleri Uygulayın: Derin nefes alma, rehberli imgeleme ve aşamalı kas gevşetme gibi gevşeme teknikleri stresi hafifletmeye yarar.
• Doğa ile Bağlantı Kurun: Doğa ile bağlantı kurmak sakinlik ve rahatlama hissi verir.
• Eğlence için Zaman Ayırın: Hoşunuza giden faaliyetler bulun ve bunlara zaman ayırın.
• Yeterince Uyuyun: Ergenlik dönemi yoğun bir dönemdir ve stresi azaltmaya yardımcı olmak için yeterli uyku aldığınızdan emin olmanız önemlidir.
• Sağlıklı Beslenin: Sağlıklı yiyecekler yemek, vücudunuza ihtiyaç duyduğu beslenmeyi sağlayarak stresi azaltmaya katkıda bulunur.
• Mola Verin: Faaliyetlere düzenli olarak mola vermek stresi azaltmaya yardımcı olur.
• Uykunuza Dikkat Edin: Uyku, stres yönetiminin önemli bir kısmıdır. Araştırmalar, yeterli miktarda kaliteli uyku çekmenin iyi bir bedensel ve ruhsal sağlık için gerekli olduğunu ortaya koymuştur. Yetersiz uyku depresyon, anksiyete ve diğer mental sağlık sorunları riskinin artmasıyla ilişkilendirilmektedir. Doğru uyku alışkanlıkları, stres seviyelerinin azalmasına ve genel refahın iyileşmesine katkı sağlar. Bu, her gün aynı saatte yatıp aynı saatte uyanmayı, yatmadan önce kafein ve alkolden uzak durmayı ve yatmadan önce ekranlardan uzak durmayı içerir. Bunun yanı sıra düzenli egzersiz de daha iyi bir uyku için faydalıdır.
• Bir Profesyonelle Görüşün: Bir profesyonelle stres yönetimi hakkında görüşürken, yaşadığınız stres düzeyi ve bu durumun hayatınızı nasıl etkilediği hakkında şeffaf ve dürüst olmanız önemlidir. Uzmana stresinizi yönetmek için amaçlarınızı ve önceden denediğiniz stratejileri anlatmanız mühimdir. Bunun yanı sıra tıbbi ve ruh sağlığı geçmişinizin yanı sıra almakta olduğunuz tüm güncel ilaçlar hakkında da bilgi vermelisiniz. Ek olarak, profesyonelin stres tedavisindeki tecrübesi ve ne tür stratejiler tavsiye ettiği konusunda sorular sormak önemlidir. Uzman, size özel tavsiyelerde bulunabilmeli ve kişisel ihtiyaçlarınıza uygun tedavi önerileri yapabilmelidir.

Stresle Başa Çıkmada Farkındalık Pratiği Nedir?

Farkındalık pratiği, stresi kontrol etmenin ve genel refahınızı iyileştirmenin harika bir yoludur. Yargılayıcı olmayan bir şekilde vücudunuzun, beyninizin ve hislerinizin farkına varmayı içerir. Bu tür bir uygulama, tecrübelerinize netlik ve içgörü getirmeye katkı sağlar ve stresinizi daha iyi anlamanıza ve yönetmenize yardımcı olur.

Farkındalık pratiğinde nefesinize odaklanarak başlayın. Yavaş, derin nefesler alın ve nefes alıp verdiğiniz sırada bedeninizin nasıl hissettiğine dikkat edin. Bedeninizde ortaya çıkan hisleri fark edin, duygu ve düşüncelerinize dikkat edin.

Bedeninizde ortaya çıkan hisleri fark edin, duygu ve düşüncelerinize dikkat edin. Daha sonra, duygu ve düşüncelerinizi yargılamadan gözlemlemeye gayret edin. Stresli bir duygu ya da düşünce belirdiğinde bunu kabul edin ama buna herhangi bir anlam yüklemeyin. Bunun yerine, yalnızca gözlemleyin ve geçip gitmesine izin verin.

Son adım olarak, öz şefkat uygulayın. Kendinize bunalmış hissetmenin doğal olduğunu ve yaşamınızda stresle başa çıkmak için elinizden gelenin en iyisini yaptığınızı söyleyin. Farkındalık pratiği yaparak, stresinizin ve yaşamınızı nasıl etkilediğinin daha fazla bilincine varabilirsiniz. Bu, onu daha iyi kontrol etmenize katkı sağlar ve daha sakin ve huzurlu bir ruh haline yol açar.

Stresin Nedenlerini Anlamak

Stresin sebepleri kişiye ve içinde bulunduğu duruma göre farklılık gösterse de genel olarak fiziksel, zihinsel, duygusal ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesinden kaynaklanır.

• Fiziksel Etkenler: Strese neden olan fiziksel etkenler arasında hareketsizlik, yetersiz uyku, kötü beslenme ve çevresel faktörler (yüksek ses, parlak ışık gibi) yer alır. Bu etkenler stresle etkili bir şekilde mücadele etmede olumsuz sonuçlar doğurabilir.
• Zihinsel Etkenler: Strese neden olan zihinsel etkenler arasında negatif düşünce kalıpları, gerçek dışı beklentiler, mükemmeliyetçilik ve kötümser bir bakış açısı yer alır.
• Duygusal Etkenler: Strese neden olan duygusal etkenler arasında çözülmemiş sorunlar, iletişim eksikliği ve duyguları ifade etmede yaşanan güçlükler yer alır. Bu etkenlerin kaygı, depresyon ve öfke duygularına yol açma olasılığı vardır.
• Çevresel Etkenler: Çevresel faktörler arasında gürültü, fazla kalabalık ve kirlilik gibi durumlar söz konusudur. Bu etkenler fiziksel bitkinliğe, konsantrasyonda düşüşe ve kendini soyutlamaya yol açar.

Dikkatinizi çekebilir: Ergenlikte Akran Baskısı

Tuğçe Gürler