Satranç Oynamanın Çocuklara Faydaları Nelerdir?
Satranç oynamanın çocuklar üzerindeki faydaları birden fazladır. Çocukların gelişimi üzerine son derece önemli bir etkiye sahiptir. Satranç, tarihi MS 3 ve 4. yüzyıllara dayanan ve günümüzde de varlığını sürdürmeyi başarmış en eski oyunlardan biridir. Her ne kadar 4000 yıl öncesinde Mısır’da oynandığı söylense de çok daha eski yıllarda satrancın Hindistan’da ortaya çıktığı bilinmektedir. Satranç ile ilgili yapılan araştırmalarda erken yaşta öğrenilen satranç ile akademik başarı arasında bir bağlantı olduğu gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda pek çok ülkede satranç yalnızca bir hobi veya oyun değildir. Ders olarak verilmiş ve okul öncesi çocukların satrancı öğrenilmesi amaçlanmıştır.
Satranç oyununun zeka ve akademik gelişimine olan katkısı oldukça büyüktür ancak çocukların küçük yaşta satranç oynamayı öğrenmesi gelişimine katkısını en üst seviyeye taşıyacaktır. Çocuk zeka gelişiminin en aktif olduğu 3 ila 11 yaş aralığında satranç öğrenmeye başlayan çocuklarda problem çözme yeteneği, akademik başarı, amaçları doğrultusundaki planlamaları gibi pek çok alanda oldukça etkili gelişimler gösterdikleri görülmüştür. Satranç oynamak çocukların gelişimine sanıldığından fazla etki etmektedir. Satranç oyununun bazı faydalarına göz atacak olursak şu şekildedir:
İçindekiler
Plan ve Hedefler Doğrultusunda İlerleme
Satranç oyununun çocuklar üzerindeki etkisi hakkında Türkiye’de yapılan bir araştırmaya göre erken yaşta satranç öğrenen bireylerin diğerlerine göre daha sakin ve planlı olduğu gözlemlenmiştir. Satranç oynamak bireylerin ileride hayata dair daima bir amaç edinmelerini sağlamakta. Ayrıca bu doğrultuda planlama yapmanın önemini fark etmelerini sağlamaktadır. Bireyler kısa veya uzun vadede belirledikleri hedefler ile planlar yapar ve hayatın hedefler olmadan bir anlamı olmadığını küçük yaşta fark ederler. Bu sayede bireyler erken yaştan itibaren bilinçlenmeye başlayarak hayatları boyunca hedefleri doğrultusunda ilerler ve başarıya ulaşmak için daima çalışırlar.
Kuramsal Düşünceyi Geliştirme
Satranç, çocuklara detayları bir yana bırakarak büyük resmi görmeyi öğretir. Aynı zamanda her alandan konuyu incelemeyi ve analiz yapmayı geliştirmektedir. Küçük yaşta öğrenilen satranç oyunu bireyin eşzamanlı düşünceleri farklı açılardan ele almayı sağlamakta. Ayrıca farklı seçenekleri göz önünde bulundurarak aynı anda olayları değerlendirmeyi sağlamaktadır. Böylece birey çeşitli olaylarda nasıl hareket etmesi gerektiğini tüm ihtimalleri göz önünde bulundurarak karar vermekte.
Problem Çözme Yeteneği Edinme
Satrançta pek çok ihtimal dahilinde çeşitli hamleler bulunmaktadır. En iyi hamleyi yapabilmek için tüm ihtimalleri göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Bu sayede satranç oynayan çocukların hayatlarında karşılaşacağı problemlere karşı çözüm üretme yeteneği de artacaktır. Birey bir sorunla karşılaştığında üstesinden gelmek için çeşitli çözüm yolları düşünecektir. Ayrıca sorunun kaynağını rahatça görebilecektir.
IQ Gelişimindeki Etkileri
Erken yaşta satranç oynamayı öğrenen çocukların IQ seviyesinin yükseldiği araştırmalar sayesinde de bilinmektedir. Satranç oyunu yalnızca rastgele yapılan hamleler değil, sonraki hamleleri görebilmedir. Ek olarak tüm ihtimalleri düşünme gibi zekayı geliştiren pek çok etkeni de içinde barındırmaktadır. Aynı zamanda satranç oynayan bireyler beyninin her iki lobunu da kullanma becerisini elde etmektedir. Böylece çocuğun sayısal, sözel, dil ve sanatsal zekası aynı anda aktifleşmektedir. Bu, beyin gelişimi büyük ölçüde geliştirecektir.
Satranç oynamanın bunlar dışında bireyin iletişimini artırma, özgüven sahibi olma, kötü alışkanlıklardan uzak durma, sorumluluk sahibi vb. pek çok iyi alışkanlıklar edinmesini sağlamaktadır. Satranç, bilinçli ve zeki bireyler yetiştirmek için oldukça ideal bir oyundur. Bu nedenle ebeveynlerin çocuklarını erken yaşta satranç gibi zeka seviyesini ciddi ölçüde geliştiren oyunlara teşvik etmesi sağlıklı nesillerin de devamını getirmesini sağlayacaktır.
Çocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Nasıl Kazandırılır?
Hacettepe Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü
