Çocuklar İçin Beslenme İlkeleri

Beslenme, çocukların büyümesi ve gelişmesi için çok değerlidir. Tam tahıllar, meyveler ve sebzeler, süt ürünleri, yağsız proteinler ve sağlıklı yağlar içeren dengeli bir diyet çocukların sağlıklı büyümelerine katkıda bulunur. Çocukların sağlıksız besinlerden uzak durmaları gerekir. Çocuklar ayrıca bol su tüketerek ve şekerli içeceklerden uzak durarak susuz kalmamalıdır. Düzenli fiziksel aktivite de çocukların genel sağlığı için mühimdir.

Çocuğun Beslenme İhtiyaçları

Bir çocuğun beslenme ihtiyaçları yaşına, cinsiyetine ve aktivite seviyesine göre değişir.

Bebekler ve küçük çocuklar meyve, sebze, tahıl, süt ürünleri ve proteinler olmak üzere beş besin grubundan farklı gıdaları kapsayan dengeli bir diyete ihtiyaç duyarlar. Sağlıklı büyüme ve gelişme için gereken temel besin maddeleri ve kaloriler dengeli bir diyetle karşılanmalıdır. Her gün üç dengeli öğün ve iki sağlıklı atıştırmalık tüketmelidirler.

Altı ile on üç yaş arasındaki daha ileri yaştaki çocukların büyüme ve aktivite seviyelerini desteklemek için daha fazla kaloriye ihtiyaçları vardır. Her gün üç dengeli öğün ve iki sağlıklı atıştırmalık yemelidirler. Dengeli bir beslenme beş besin grubundan da doğru oranlarda yiyecekler içermelidir.

On dört ile on sekiz yaş arasındaki ergenlerin gelişen bedenleri, hareketli yaşam tarzları ve değişen hormonları sebebiyle beslenme ihtiyaçları artar. Her gün üç dengeli öğün ve iki sağlıklı atıştırmalık tüketmelidirler. Dengeli bir diyet, beş besin grubundan da uygun oranlarda yiyecekler bulundurmalıdır.

Sağlıklı Beslenmeye Geçiş

• Yavaş yavaş başlayın. Çocuğunuzu her defasında bir sağlıklı besinle tanıştırarak başlayın. Meyve, sebze, tam tahıllar ve yağsız proteinler gibi farklı gıdalar tüketmesine dikkat edin.
• Eğlenceli hale dönüştürün. Sağlıklı gıdaları eğlenceli şekil ve renklerde ikram edin ya da çocuğunuzun malzemeleri seçmesine, karıştırmasına ve hatta pişirmesine izin vererek mutfakta size yardımcı olmasına müsaade edin.
• İşlenmiş ve kızarmış gıdaları kısıtlayın. Bunun yerine, taze meyve ve sebzeler, kuruyemişler, tohumlar ve tam tahıllar gibi asgari düzeyde işlenmiş yiyeceklere ağırlık verin.
• Örnek olun. Çocuklar örnek alarak öğrenir bu yüzden kendiniz de sağlıklı beslenerek iyi bir örnek oluşturun.
• Bir çocuğun yeni bir gıdaya alışması zaman alır ve bazen fazla tekrara sebep olur. Sabırlı olun ve vazgeçmeyin.
• Kararlı olun. Sağlıksız atıştırmalıklar ve tatlılar konusunda çok toleranslı olmayın. Bunun yerine, çocuklarınızı meyve ve sebze gibi sağlıklı besinlere yönlendirin.

Besin Grupları ve Beslenme

Çocuklar için sağlıklı bir beslenme beş ana gıda grubunu da içermelidir: meyveler, sebzeler, tahıllar, proteinler ve süt ürünleri. Her besin grubu, sağlığı korumak, büyüme ve gelişmeyi desteklemek için temel besin öğelerini sağlar.

Meyve ve sebzeler mükemmel bir vitamin, mineral ve lif kaynağıdır. Farklı vitamin ve mineraller sağlamak için diyete farklı renklerde meyve ve sebzeler eklenmelidir.

Tahıllar enerji, lif ve B vitaminleri içerir. Tam tahıllar, rafine tahıllara kıyasla daha fazla lif ve besin sağladıkları için bilhassa mühimdir.

Proteinler büyüme ve gelişme açısından ihtiyaç duyulan temel amino asitleri sağlar. Yağsız et, kümes hayvanları, balık, yumurta, fındık ve baklagiller iyi protein kaynaklarıdır.

Süt ürünleri, güçlü kemikler ve dişler için gerekli olan kalsiyumu sağlar. Doymuş yağ alımını kısıtlamak için az yağlı ve yağsız süt ürünleri tercih edilmelidir.

Beş ana besin grubuna ek olarak, çocuklar için bir diyet sağlıklı yağları da içermelidir. Sağlıklı yağlar avokado, fındık ve yağlı balık gibi besinlerde mevcuttur.

Beş ana besin grubunun ve sağlıklı yağların diyete eklenmesi, çocukların sağlıklı kalmak için gereken beslenmeyi almalarını sağlamaya katkıda bulunacaktır

Sağlıklı Beslenme Hakkında Uyarılar

• Herhangi bir gıdadan, hatta sağlıklı gıdalardan bile gereğinden fazla tüketmek kilo artışına ve başka sağlık problemlerine yol açmaktadır.
• Bir gıdanın “sağlıklı” olarak etiketlenmiş olması onun gerçekten sağlıklı olduğunu göstermez. Birçok “sağlıklı” gıda katkı maddeleri ya da diğer sağlıksız maddeler içerir.
• Geçici diyetler çabuk sonuç vaat etmektedir ama sürdürülebilir değildir ve vücudunuzun ihtiyaç duyduğu besinleri sağlamamaktadır.

Beslenme Bozuklukları

Çocuklarda beslenme bozuklukları dengesiz beslenme, vitamin ve mineral yetersizlikleri, gıda alerjileri, obezite ve yeme bozuklukları gibi pek çok durumu kapsamaktadır. Yetersiz beslenme, çocuklarda en yaygın görülen beslenme bozukluğudur. Çocuğun ihtiyaç duyduğu gıdaları karşılamayan yetersiz ya da dengesiz beslenmeden meydana gelir. Vitamin ve mineral eksiklikleri, eksik olan belirli gıda maddesine göre çeşitli semptomlara sebep olmaktadır. Gıda alerjileri kusma, kaşıntı ve kurdeşen gibi belirtilere neden olur. Obezite, tip 2 diyabet ve kalp hastalığı gibi çeşitli sağlık problemlerine neden olabilen ciddi bir durumdur. Yeme bozukluklarının ciddi bedensel ve zihinsel sonuçları olmaktadır. Çocuklardaki beslenme bozuklukları için erken müdahale önemlidir. Tedavi diyet değişikliklerini, takviyeleri ve/veya ilaçları kapsamaktadır.

Beslenme ve Çevre

Beslenme ve çevre, bir çocuğun sağlığı ve refahı ciddi bir etkiye sahiptir. Kötü beslenme yetersiz büyüme, anemi ve bağışıklık sisteminin güçsüzleşmesi gibi sağlık problemlerine neden olur. Kirli bir çevre de kronik solunum yolu rahatsızlıklarına ve diğer sağlık problemlerine sebep olmaktadır.

Doğru beslenme, bir çocuğun gelişimi ve genel sağlığı açısından çok mühimdir. Bol miktarda meyve, sebze, protein ve tam tahıl içeren dengeli bir diyetle beslenmek, çocukların doğru büyümesi için gerekli vitamin ve mineralleri sağlamaktadır.

Yetersiz su ve sanitasyon, sağlık üzerinde ağır etkileri olan su kaynaklı rahatsızlıklara neden olur. Bu nedenle ebeveynler çocukların güvenli, temiz içme suyuna ve yeterli sanitasyona ulaşmalarını da sağlamalıdır.

Aileler, çocukları aynı zamanda sağlıklarını etkileyecek çevresel risklerden de korumalıdır. Bunlar arasında tütün dumanı ve hava kirliliğine maruz kalma bulunmaktadır. Ebeveynler ayrıca çocuklarının böcek ısırıkları ve güneş yanığı gibi açık hava risklerinden de korunmasını sağlamalıdır.

Ek olarak, çocukların oyun oynayabilecekleri ve egzersiz yapabilecekleri güvenli, yeşil alanlara erişimlerinin olması önemlidir. Bu alanlar, çocuklara kapalı alan aktivitelerinde ihtiyaç duydukları molayı verir ve stres seviyelerinin düşmesine katkıda bulunur.

Çocuklarda Beslenme ve Yeme Bozuklukları

Tuğçe Gürler